De voorbereiding voor een demonstratieproject in het kader van energieverbruik en levensstijlen wordt door het Communicatie En Adviesbureau over energie en milieu (CEA) uitgevoerd in opdracht van het ministerie van VROM. In dit onderzoek wordt nagegaan of er een demonstratieproject kan worden opgezet waarin een aantal huishoudens een bepaald energie-budget krijgen toegewezen. In dit rapport wordt een globale schatting gemaakt van het reductiedoel voor het energiebeslag dat binnen zo'n demonstratieproject zou kunnen worden gehanteerd. Het directe energieverbruik is hier buiten beschouwing gelaten. Het gaat hierbij dus niet om het eenduidig vaststellen van een reductiedoel, maar het beschrijven van een gekwantificeerd reductiepakket dat als hulpmiddel bij het vaststellen van een reductiedoel gehanteerd kan worden. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van CEA door de Vakgroep Natuurwetenschap en Samenleving van de universiteit Utrecht in samenwerking met de Interfacultaire Vakgroep Energie en Milieukunde van de Rijksuniversiteit Groningen.
Het onderzoek is als volgt aangepakt. Eerst is op basis van een totaaloverzicht van de huishoudelijke uitgaven een selectie gemaakt van de categorieën met een hoog energiebeslag. Vervolgens is voor deze energieuitgaven een pakket reductiemaatregelen samengesteld waaraan een doorsnee huishouden naar inschatting van de auteurs redelijkerwijs zou kunnen voldoen. De reductiemaatregelen zijn onderverdeeld in drie groepen:
A Het kiezen voor de meest energiezuinige variant van een produkt. De variant heeft ongeveer dezelfde functie en prijs.
B Het kiezen voor een minder energie-intensieve variant binnen een produktgroep. De geleverde (fysieke) functie wordt meestal uitgebreid en de uitgaven nemen aanzienlijk toe.
C Een algemene verschuiving naar functies met een lage energie-intensiteit. De geleverde functie kan hierbij totaal van inhoud veranderen.
Voor de diverse maatregelen is het reductiepotentieel voor het energiebeslag gekwantificeerd. Dit laatste is grotendeels gebeurd op grond van reeds eerder uitgevoerde studies waarin het energiebeslag voor elke huishoudelijke uitgavecategorie al was gekwantificeerd. Als uitgangspunt voor de analyses zijn de uitgaven van het gemiddelde huishouden in Nederland in het jaar 1990 gekozen.
Het totale energiebeslag per huishouden bedraagt gemiddeld 240 GJ per jaar, waarvan 130 GJ aan indirecte energie [Vringer en Blok,1993a]. De volgende reductie-opties zijn in het totale pakket opgenomen:
Categorie A:
- Verlenging van de levensduur van meubelen, huishoudelijke apparaten en gereedschap en schoenen met gemiddeld respectievelijk 50, 100 en 500%.
- Vervanging van groenten en bloemen/planten uit de kas door respectievelijk groenten van de vollegrond en andere produkten.
- Vervanging van groenten en fruit uit verre landen door groenten en fruit uit dichterbij gelegen landen.
- Vermindering van het eten van oliën en vetten
- Vermindering van het eten van dierlijke produkten
- Het zoveel mogelijk vervangen van eenmalige verpakkingen van voedingsmiddelen door retourverpakkingen.
- Het kopen van kleding en vloerbedekking van natuurlijk materiaal in plaats van synthetisch materiaal.
- Vakantiereizen per trein in plaats van per vliegtuig en auto waarbij de reisafstand wordt gehalveerd.
- Het samen met een ander huishouden gebruiken van goederen zoals auto's, caravans, boten, gereedschap, dag- en weekbladen
Categorie B:
- Het aanschaffen van meubelen en kleding volgens een geïndividualiseerd ontwerp in plaats van gangbare meubelen en kleding.
- Het uitbesteden van onderhoudswerk aan de woning, het huishoudelijk schoonmaakwerk, de was en het glazenwassen.
- Het aanschaffen van ecologische geteelde produkten als groenten, fruit en vlees.
Categorie C:
- Verdubbeling van de uitgaven aan produkten en diensten met een energie-intensiteit gelijk of lager dan 2 MJ/gld.
Bij de hier behandelde opties kan op het indirecte energieverbruik 13,3 GJ bespaard worden waarbij f 9.771 meer uitgegeven wordt. Het totale hier voorgestelde pakket verlaagt de energie-intensiteit met 29% (excl. de uitgaven aan direct energieverbruik).